Kitap Fuarı Mı, Oyuncak Fuarı Mı?

"Bir fuarın ruhunu korumak, kitabın değerini korumakla başlar."

Kocaeli’de kitap kokusunun sokaklara, sayfaların arasındaki hayallerin çocukların dünyasına taşınmasını sağlayan 16. Uluslararası Kocaeli Kitap Fuarı, şehrimiz adına gurur duyduğumuz önemli kültür organizasyonlarından biridir. Binlerce insanın ziyaret ettiği, yazarlarla okurların buluştuğu, çocukların kitaplarla tanıştığı bu büyük organizasyonun emeği inkâr edilemez.

Öncelikle bu fuarın düzenlenmesinde emeği geçen Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Tahir Büyükakın’a ve gece gündüz çalışan bütün personele teşekkürlerimi sunuyorum. Böylesine büyük bir organizasyonu hayata geçirmek, şehrin kültür hayatına katkı sağlamak elbette takdiri hak ediyor.

Ancak bir kültür organizasyonunu yalnızca ziyaretçi sayısıyla, kalabalık koridorlarla ve ticari hareketlilikle değerlendiremeyiz. Asıl mesele, o kalabalığın hangi amaçla bir araya geldiği ve çocuklarımızın buradan neyle ayrıldığıdır.

İşte tam bu noktada sormamız gereken önemli bir soru var:

Biz kitap fuarına mı gidiyoruz, oyuncak fuarına mı?

Bizler yazarız. Kalemimizi çocuklar okusun, hayal kursun, düşünsün, sorgulasın ve kültürle büyüsün diye elimize alırız. Çocuk romanları yazar, onların dünyasına dostluk, aile sevgisi, hayvan sevgisi ve iyilik tohumları ekmeye çalışırız. Sonra anne babalar çocuklarını kitaplarla buluşturmak, onlara okuma alışkanlığı kazandırmak için fuara getirir.

Fakat çocuk, kitap almak için geldiği fuardan bir oyuncakla ayrılıyorsa burada durup düşünmemiz gerekir.

Elbette çocukların oyuncakları sevmesi doğaldır. Elbette kitapların yanında küçük hediyeler verilmesine de karşı değiliz. Biz de çocuk kitaplarımızı okurlarla buluştururken kitap alanlara küçük anahtarlıklar hediye ettik. Çünkü amacımız, çocuğun kitabına duyduğu sevgiyi küçük bir hatırayla pekiştirmekti.

Ama biz hediyeyi kitabın yanına koyduk; kitabı hediyenin arkasına saklamadık.

Çünkü bizim tezgâhımızda başrol oyuncakların değil, kitaplardaki hayallerindi.

Ne yazık ki kitap fuarı adı altında stant açan bazı işletmelerin bankolarında kitap yerine oyuncakların öne çıktığını görmek, bu organizasyonun amacı bakımından düşündürücüdür. Bir yayınevinin standında kitapların geri planda kalması, hatta bankonun oyuncaklarla dolması, fuarın kültürel kimliği üzerine soru işaretleri doğuruyor.

Burada mesele bir oyuncağın satılması değildir. Mesele, kitabın merkezde olması gereken bir etkinlikte kitabın ikinci plana itilmesidir.

Bir kitap fuarı, çocukların yalnızca alışveriş yaptığı bir alan olmamalıdır. Çocuklar orada kitaplarla tanışmalı, yazarları görmeli, sayfaların arasında yeni dünyalar keşfetmeli, aileler de çocuklarına kitap seçmenin heyecanını yaşatmalıdır. Kitap fuarının en kıymetli kazanımı, eve götürülen poşetlerin sayısı değil, çocukların zihninde filizlenen okuma sevgisidir.

Peki, oyuncak satışı kitapların önüne geçerse ne olur?

Çocuğun dikkati kitaptan uzaklaşır. Ailenin fuara geliş amacı değişir. Yayınevleri ve yazarlar, kitaplarını tanıtmak için geldikleri alanda ticari rekabetin farklı bir boyutuyla karşılaşır. En önemlisi de kitap fuarının kültürel misyonu zayıflama riskiyle karşı karşıya kalır.

Biz yazarlar, bir kitabı ortaya çıkarana kadar emek harcarız. Gecelerimizi, düşüncelerimizi, birikimimizi ve yüreğimizi sayfalara dökeriz. Ardından o kitabı çocuklara ulaştırabilmek için fuarlara katılırız. Beklentimiz yalnızca satış yapmak değildir; yazdıklarımızın okunması, çocukların kitaplarla dost olması ve edebiyatın geleceğe taşınmasıdır.

Bu nedenle fuarlarda yer alan stantların niteliği, ürünlerin türü ve organizasyonun temel amacı üzerinde daha dikkatli durulması gerektiğine inanıyorum.

Sayın Tahir Büyükakın’a ve ilgili organizasyon yetkililerine çağrımdır:

16\. Uluslararası Kocaeli Kitap Fuarı’nın kültürel kimliğini korumak adına stant içerikleri ve satış faaliyetleri yeniden gözden geçirilmelidir. Kitap fuarına katılım şartları, kitap satışının ve kültürel faaliyetin gerçekten merkezde kalmasını sağlayacak şekilde titizlikle uygulanmalıdır. Oyuncakların ve benzeri ürünlerin kitapların önüne geçmesine izin verilmemelidir.

Bu çağrı, yapılan çalışmaları görmezden gelmek ya da emeği geçenleri eleştirmek için değil; aksine, çok değerli bir organizasyonun amacına daha güçlü biçimde hizmet etmesini sağlamak içindir.

Kocaeli, kültür ve sanat alanında örnek gösterilen bir şehir olmayı hak ediyor. Kitap fuarımız da bu iddiayı taşıyacak nitelikte olmalıdır. Çünkü çocuklarımıza bırakacağımız en kıymetli miras, bir oyuncakla geçecek birkaç saat değil; ömür boyu onlara eşlik edecek bir kitap sevgisidir.

Unutmayalım: Oyuncak çocuğu bir süre eğlendirir, kitap ise bazen bir ömür boyunca yol gösterir.

Biz çocuklarımızın ellerinde yalnızca oyuncaklar değil, hayallerini büyütecek kitaplar görmek istiyoruz.

Sözün özü şudur:

Kitap fuarının kapısından giren çocuk, oyuncak seçmenin heyecanını yaşayabilir; buna kimsenin itirazı yok. Ama o kapıdan çıkarken elinde bir kitap, zihninde bir merak, yüreğinde okuma isteği de olmalıdır.

Çünkü adı kitap fuarı olan bir yerde kitabı ikinci plana düşürürsek, geriye yalnızca bir fuar kalır; kültürün kendisi eksilir.

Kitap fuarları ticaretin değil, öncelikle kültürün ve okuma sevgisinin buluşma noktası olmalıdır.

Cengiz Han Göksu Yazar – Şair